Jort Kelder veroorzaakte veel ophef, toen hij begin april in een radio-interview van Omroep Friesland zei dat we 80-plussers die te dik zijn en gerookt hebben aan het redden zijn. Half Nederland viel over deze woorden. Terecht natuurlijk, maar wel opmerkelijk, want fatshaming is de meest gangbare en sociaal geaccepteerde vorm van discriminatie.

Een groot Amerikaans onderzoek uit 2001 van R. Puhl en K. Brownell toonde aan dat consistente stigmatisering en systematische discriminatie van zwaarlijvige mensen doorvlochten is in onze maatschappij. Zowel in het onderwijs als op het werk en zelfs in de gezondheidszorg komt deze vorm van discriminatie veelvuldig voor. Mariëtte Boon en Liesbeth van Rossum merkten gedurende hun medische studie dat artsen en collega’s een gangbare afkorting gebruikten voor diabetespatiënten; DDD staat voor dikke, domme diabeet. “Als je weet dat je arts zo over je denkt, dan zul je niet comfortabel op je stoel zitten,” schreef het tweetal in hun boek Vet Belangrijk.

Minder kans op de arbeidsmarkt

Recenter onderzoek toont aan dat discriminatie van zwaarlijvige kandidaten bij personeelswerving nog steeds vaak voorkomt. Personeelswervers beoordelen kandidaten met overgewicht als minder geschikt volgens het onderzoek uit 2016. Volgens Boon en Van Rossum bestaat het vooroordeel dat mensen met obesitas fysiek tot minder in staat zijn en dat ze getypeerd worden als lui en dom. Deze typeringen dragen niet bij aan een succesvolle carrière. Met name vrouwen met obesitas blijken minder te verdienen en minder door te stromen naar hogere functies.

Zes factoren

Bekende stigmatiserende en veelgehoorde uitspraken zijn “Ieder pondje gaat door het mondje” en “eigen schuld, dikke bult”. Dat is zeker kort door de bocht, omdat naast leefstijlgerelateerde obesitas ook andere aspecten een rol kunnen spelen bij zwaarlijvigheid. In het boek Vet Belangrijk noemen Mariëtte Boon en Liesbeth van Rossum nog een vijftal andere mogelijke oorzaken waaronder mentale factoren. Daarover zo meer.

Zo’n zestien verschillende medicijnen hebben een gewichtsverhogende bijwerking. Denk aan corticosteroïden, antidepressiva, pijnstillers, antipsychotica en zelfs medicijnen voor diabetes. Ook hormonale afwijkingen kunnen een groot effect hebben op iemands gewicht. De bekendste is een traag werkende schildklier, maar ook een tekort aan geslachtshormonen en andere, zeldzamere afwijkingen kunnen dat effect hebben. Afwijkingen aan de hypothalamus, het regelcentrum in de hersenen voor eetlust en stofwisseling, kunnen gevolgen hebben voor het gewicht, bijvoorbeeld door hersenletsel, bestraling of een operatie. De laatste factor is van genetische aard. Bepaalde afwijkingen die van invloed zijn op je gewicht zijn overdraagbaar van ouder op kind.

Fatshaming en depressiviteit

De mentale factoren die Van Rossum en Boon noemen zijn depressieve klachten, chronische stress en eetbuien, zoals boulimia nervosa of binge eating disorder. Dat achterstelling, pesten en discriminatie kunnen leiden tot depressiviteit en extra stress hoeft geen betoog. Als iemand niet heel stevig in de schoenen staat, kan het obesitasstigma zonder meer leiden tot een lager gevoel van eigenwaarde en meer schaamte over het eigen lichaam. Mogelijk gevolg is meer eten als troost en minder bewegen; want de afkeurende blikken in de sportschool zijn geen pretje. Kortom fatshaming werkt contraproductief.

Obesitas gerelateerd aan leefstijl

Als de zwaarlijvigheid te maken heeft met leefstijlgerelateerde problematiek is er gelukkig iets aan te doen. Crashdiëten kunnen leiden tot gewichtstoename. In een artikel schreef ik al dat diëten vaak wel een maand of drie is vol te houden, maar daarna een jojo-effect tot gevolg kan hebben. Ook stoppen met roken kan soms leiden tot forse gewichtstoename zoals ik zelf heb ervaren. Toch is het de beste stap die ik ooit heb genomen. Omdat het me lukte om van de rookverslaving af te komen, steeg mijn gevoel van eigenwaarde en mijn geloof in eigen effectiviteit. Het was niet eenvoudig om daarna mijn toegenomen gewicht aan te pakken, maar het lukte wel.

De bewezen duurzame methode om blijvend gewicht te verliezen is een gecombineerde leefstijlinterventie. Het RIVM weet dat programma’s als CooL, de Beweegkuur (met X-Fittt als afgeleide daarvan) en Slimmer bij veel mensen een beslissende bijdrage hebben geleverd aan een gezond gewicht en een fit lichaam. Dus laat u niet bashen en ga niet crashen; maak de stap naar een geaccrediteerd leefstijlcoach.

Recommended Posts

1 Comment

  1. Op social media kreeg ik de volgende reactie:
    Blijft lastig. Na aftrek van een lijst redenen waarom mensen buiten hun directe schuld om te zwaar zijn, zie ik genoeg ‘stevige’ mensen in de super hun karretje volladen met fout voedsel (en drank!). En dan ben ik niet vrij van oordeel, moet ik bekennen- De vraag is of de boodschappen wel voor die persoon zijn en niet voor de buurvrouw of het gezin, zonder dat hij/zij het tot zich neemt.

    Daar wil ik een paar dingen over kwijt:

    – Zou je dezelfde reactie hebben als een minder stevig persoon zijn kar vollaad met fout voedsel en drank? Leuke quote uit Eet Mij: Ronald is de dunne van ons. Zijn slankheid is geen resultaat van hard werken of lijnen. Zonder noemenswaardige moeite blijft hij mager; eten noemt hij een van zijn hobby’s. … “Wanneer ik bij een arts kom, neemt hij op basis van mijn gewicht automatisch aan dat ik een gezond en sportief leven leidt. … Bewegen doe ik slechts uit pure noodzaak, bijvoorbeeld als ik naar de supermarkt moet om eten te halen. … Bovendien ben ik opgegroeid met liefde voor snoepen. Omdat mijn vader erg van snoepen hield, waren de voorraadkasten in mijn jeugd altijd gevuld met dropjes, bastognekoeken, speculaas, chips en nootjes. Soms verstopte mijn moeder de lekkernijen … maar ik wist ze altijd te vinden. Maar dik worden ho maar.”

    – Dan zijn er veel mensen die over weinig zogenaamde voedsel- en gezondheidsvaardigheden beschikken. Ze weten eenvoudig niet wat gezond is en wat niet. Een derde van de Nederlandse bevolking heeft hier moeite mee. Ze denken bijvoorbeeld dat chips gezond is, want dat is aardappel en aardappel is groente.

    – Als laatste reactie: Onze wereld is verleidt ons voortdurend tot allerlei ongezonde keuzes. Op een tankstation, in de stad, op het station of vliegveld, overal komen de verleidelijke geuren en kleuren van ongezond voedsel tot ons. 80% van de supermarkt is ongezond en bewerkt voedsel met veel toegevoegde suikers, vet en zout. Wat mij betreft mag dat speerpunt worden van beleid van onze overheid.


Add a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *