Creating memories met een glas wijn

Het is zomer en we snakken naar een welverdiende vakantie; zeker na alle periodes van lockdowns. De reisbureaus spelen handig in op die behoefte en zien na een lange zware periode eindelijk weer licht aan het einde van de tunnel. Sunweb, een van die aanbieders van reizen, is veelvuldig te zien in reclames op tv. In de tv-reclame van Sunweb viel me op dat in het eindschot een aantal ouders dansen met hun kinderen bij een ondergaande zon. Het is een prachtig beeld met een bijna even fraaie pay-off: ‘creating memories’. Maar Sunweb maakt een in mijn ogen grote fout, want in dat prachtige eindschot staan bijna alle ouders met een glas wijn in de hand te dansen. Het lijkt een onschuldig tafereel en zo zullen de reclamemakers het waarschijnlijk ook bedoeld hebben. Maar om meerdere redenen heeft die reclame een negatieve invloed.

Zien drinken, doet drinken

Het zien drinken van mensen in films of tv-reclames zet aan tot drinken. Dat is de conclusie van een onderzoek van Rutger Engels van het Trimbos Instituut en collega’s van diverse universiteiten. De studie uit 2009 toonde voor het eerst aan dat er een ‘causaal verband is tussen blootstelling aan drinkende voorbeelden en alcoholreclames op acuut alcoholgebruik’. Met andere woorden: zien drinken, doet drinken. Het onderzoek is weliswaar uit 2009, maar heeft natuurlijk niet aan betekenis verloren. Het zien van die reclame van Sunweb zet de kijker niet alleen aan tot het boeken van een zonnige reis, maar ook tot drinken. Dat lijkt me niet de bedoeling van de Zwitserse reisorganisatie.

“Gedrag wordt dan steeds automatischer en steeds minder afhankelijk van bewuste motivatie.”
– Ingrid Steenhuis

Kinderen van drinkende ouders, drinken meer

Alcoholgebruik door ouders zijn bekende voorspellers van positieve alcoholverwachtingen bij adolescenten. Dat toonden meerder onderzoeken aan. Een recente studie van Jack T. Waddell bewees zelfs dat negatieve ervaringen door alcoholmisbruik van ouders paradoxaal genoeg het alcoholrisico voor adolescenten verhoogd. Hoewel in de reclamespot van Sunweb geen sprake is van drankmisbruik, zullen de kinderen die samen met hun drinkende ouders dansen, later het gedrag van hun ouders nabootsen en dus ook sneller het glas heffen dan hun leeftijdgenoten waarvan de ouders niet dronken. Je kunt als ouder dus beter niet drinken in het bijzijn van je kinderen. Ouders in het algemeen doen er goed aan hun kinderen het drinken van alcohol verbieden tot hun 18e. Het verbieden van alcohol voor minderjarigen leidt uiteindelijk tot minder alcoholconsumptie op het moment dat ze de volwassen leeftijd bereiken.

Gedrag kan leiden tot gewoonte

Of de nieuwe wet leidt tot acuut minder alcoholgebruik bestaat twijfel. “Mensen die van een drankje houden, zullen ook bereid zijn een paar euro meer neer te leggen”, zegt Het drinken van een enkel glaasje alcohol kan natuurlijk niet veel kwaad. Maar ik schreef al eerder dat de norm wat betreft gezond alcoholgebruik van de Gezondheidsraad is: drink niet of hooguit een glas per dag. Maar alcoholgebruik leidt tot meer dan duizend borstkankergevallen per jaar. Een drinker heeft een groter risico op mond- en keelkanker, slokdarmkanker, leverkanker, alvleesklierkanker en darmkanker. Ook verhoogt het drinken van een glas per dag het risico op hartritmestoornis. Ten slotte is alcohol een dikmaker.

Wanneer wordt het een gewoonte, die maar moeilijk af te leren is? “Een gewoonte is in feite een relatie tussen een cue en de impuls om daar op een bepaalde manier op te reageren,” schrijft Ingrid Steenhuis in een blog. Zij is Hoogleraar Preventie op het gebied van de volksgezondheid aan de VU in Amsterdam. “Een cue triggert bepaald gedrag.” Wanneer vakantiegangers de cue (dansen bij zonsondergang) samen met de respons (het drinken van alcohol) herhaaldelijk uitvoeren ontstaat een gewoonte. “Zeker als dat gedrag belonend is,” stelt Steenhuis. Wat we zien in de reclame van Sunweb is de koppeling van een fijn moment aan minder gezond gedrag en dat door de roes (of de smaak) ook nog eens belonend voelt. Dat kan leiden tot een gewoonte en in de praktijk zien wij, leefstijlcoaches, hoe moeilijk een dergelijke gewoonte af te leren is. Een oproep aan Sunweb:  Als je dan toch herinneringen aan het creëren bent, doe het dan zonder alcohol op tv.

Bronnen:

Stress door lockdown


Een groot deel van de Nederlandse bevolking ervaart de lockdown als stressvol. Dat meldde de Volkskrant, dat in samenwerking met Ipsos onderzoek deed naar de gevolgen van de coronacrisis voor leefstijl. “De coronacrisis heeft de leefstijl van de meeste Nederlanders niet gunstig beïnvloed. Ruim een derde beweegt minder sinds de lockdown, velen hebben meer last van stress en het overgrote deel heeft zijn eetgedrag niet aangepast,” meldt het dagblad op 29 april.

Stress heeft vervelende gevolgen. Over het algemeen slapen mensen slechter wanneer ze stress ervaren, ze gaan meer drinken, meer roken, meer eten en snacken, maar ook minder bewegen. “Stress kan leiden tot apathie. Daarnaast moet u bedenken dat nu veel faciliteiten wegvallen, zoals sportclubs en gymzalen. En niet iedereen komt even makkelijk de deur uit,” stelt Jaap Seidell, hoogleraar voeding en gezondheid aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

Kwetsbaarder tijdens pandemie

Volgens Jessica Kiefte, hoogleraar publieke gezondheid aan de Universiteit Leiden lukt het ongeveer de helft van de mensen niet om zonder externe hulp hun leefstijl aan te passen. Vermoedelijk gaan mensen in deze periode niet op zoek naar hulp. Met name mensen uit de risicogroepen stellen een bezoek aan de huisarts uit. Ze zijn bang het virus juist op die plek op te lopen of willen de huisartsenzorg niet overbelasten in deze periode.

 

We moeten wel lessen trekken uit de coronacrisis vindt Kiefte. “Mensen met leefstijlziekten, zoals diabetes en overgewicht, zijn veel kwetsbaarder tijdens een epidemie.” Seidell constateerde dat bij vorige epidemieën deze mensen ook kwetsbaarder bleken, maar dat er toen ook weinig veranderde in het overheidsbeleid. “Maar deze situatie is extreem, dus wie weet.”

Goed nieuws

De richtlijnen van het RIVM houden in dat er voorlopig geen face-to-face contact kan zijn van leefstijlcoaches met deelnemers. Maar wilt u toch alvast een stap zetten, dan is er goed nieuws. De Nederlandse Zorgautoriteit adviseert om online begeleiding tijdelijk toe te staan voor de gecombineerde leefstijlinterventies. Dus zet de stap naar de huisarts en zeg dat de intake bij uw leefstijlcoach online kan plaatsvinden.

Het artikel van De Volkskrant van 29 april 2020

Schoolplein pas na zomer 2020 rookvrij

Pas bij de aanvang van het nieuwe schooljaar wil staatssecretaris Blokhuis van VWS alle schoolpleinen rookvrij hebben. De maatregel geldt voor alle onderwijsinstellingen, dus basisscholen, middelbare scholen, mbo- en hbo-instellingen en universiteiten.

Waarom heeft dat zo lang geduurd, vroeg ik me af. Als u bedenkt dat elke dag 75 jongeren beginnen met roken, hadden we toch veel eerder een schoolpleinverbod moeten hebben. Binnen roken is natuurlijk al langer verboden, maar als we een schoolgebouw betreden, moeten we nog steeds door een extra dik rookgordijn. Vanaf augustus verplaatst het rookgordijn zich naar de poort van het schoolplein. Wat dat betreft verandert er niet veel.

Horeca bij heropening rookvrij

Toch wordt het voor de rokers steeds lastiger een rookplek te vinden. In de horeca is het vanaf april verboden. Uiteraard is de horeca nu gesloten vanwege de maatregelen om het coronavirus in te dammen. Maar zodra de terrassen weer open gaan, mag er niet meer gerookt worden. Veel sportclubs maakten hun vereniging al rookvrij. Ook in en rondom ministeries en ziekenhuizen is roken verboden. Er wordt van alles ingezet om de nieuwe generatie rookvrij te maken en Mijn-leefstijlcoach staat achter dat beleid. Niet om rokers te pesten, maar vooral om niet-rokers (lees: nog-niet-rokers) niet te confronteren met het roken en het meeroken. Want niet beginnen met roken is zoveel makkelijker dan stoppen met roken.

Wilt u stoppen met roken en lukt het niet alleen? Mijn-leefstijlcoach is opgenomen in het ‘Kwaliteitsregister Stoppen met Roken’. De zorgverzekeraar vergoedt de kosten hiervoor. Wilt u stoppen met roken en zoekt u de methode die het best bij u past? Neem dan nu vrijblijvend contact op.